Nie każde mieszkanie można kupić od osoby która w nim mieszka. Zanim podejmiesz decyzję, musisz wiedzieć z jakim rodzajem prawa masz do czynienia.
Lokale komunalne to własność miasta, przyznawana osobom o niskich dochodach. Gminy budują całe budynki na mieszkania socjalne — osoby które w nich mieszkają nie mają prawa własności i nie mogą ich sprzedawać. Kupić takiego mieszkania od lokatora się nie da.
TBS czyli Towarzystwo Budownictwa Społecznego to mieszkania budowane przez Krajowy Fundusz Mieszkaniowy. Po wniesieniu wkładu własnego mieszkanie jest wynajmowane na zasadach długoterminowych. Umowy można przenosić i aneksować, ale nie jest to klasyczna własność którą możesz swobodnie sprzedać.
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu to wyłącznie prawo do użytkowania lokalu przez członka spółdzielni — właścicielem jest spółdzielnia. Tego prawa nie można zbyć, nie jest dziedziczone i nie można go przekazać w darowiźnie. Mieszkania z takim statusem nie możesz nigdy sprzedać ani przekazać.
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu możesz kupić i sprzedać. Masz prawo do korzystania z lokalu i rozporządzania swoim prawem — wynajmowania, oddawania do użytkowania. Możesz je zbyć, darować, zapisać w testamencie, obciążyć hipoteką. Będąc właścicielem takiego prawa możesz żądać od spółdzielni przeniesienia własności lokalu — tzw. wykupu. Ważna kwestia: jako właściciel spółdzielczego własnościowego prawa nie masz prawa do części wspólnych gruntu i budynku. Właścicielem tych części jest spółdzielnia. Sprawdź koniecznie czy grunt pod budynkiem jest własnością spółdzielni czy jest oddany w użytkowanie wieczyste.
Lokal stanowiący odrębną nieruchomość to pełna własność. Jesteś rzeczywistym właścicielem lokalu wraz ze wszystkimi prawami — prawem do gruntu pod budynkiem i udziałem w częściach wspólnych. Udział ten jest wyrażony w ułamku i widnieje w księdze wieczystej. Taki lokal zawsze ma założoną księgę wieczystą. Nabycie odbywa się w formie aktu notarialnego.
Nieruchomość gruntowa to wyodrębniony areał ziemi z własną księgą wieczystą. Może składać się z kilku działek należących do jednego właściciela.
Użytkowanie wieczyste to prawo zbliżone do własności, ale właścicielem gruntu przez cały czas pozostaje Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Użytkownik wieczysty ma pełne prawa do budynku i innych urządzeń na gruncie, ale ponosi roczną opłatę z tytułu użytkowania. Od 1 stycznia 2019 roku prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe zostało z mocy ustawy przekształcone w prawo własności — dotyczy to budynków wielorodzinnych z lokalami na parterze oraz budynków jednorodzinnych.
W razie wątpliwości co do statusu prawnego nieruchomości zawsze skonsultuj się z notariuszem lub doświadczonym pośrednikiem nieruchomości.